{"id":223,"date":"2025-09-08T19:52:33","date_gmt":"2025-09-08T19:52:33","guid":{"rendered":"https:\/\/demo.kanthemes.com.tr\/geoit\/kurumsal\/?p=223"},"modified":"2025-09-08T20:04:31","modified_gmt":"2025-09-08T20:04:31","slug":"teknoloji-bagimliligina-klinik-bakis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mehmetyalcin.com.tr\/index.php\/2025\/09\/08\/teknoloji-bagimliligina-klinik-bakis\/","title":{"rendered":"G\u00f6r\u00fcnmez Kanca: Teknoloji Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131na Klinik Bak\u0131\u015f"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Teknoloji ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 nedir, belirtileri ve tedavisi neler? ICD-11\/DSM-5-TR \u00e7er\u00e7evesinde bilimsel kan\u0131tlara dayal\u0131 bir rehber.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Teknoloji ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 nedir?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cTeknoloji ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnl\u00fck dilde ak\u0131ll\u0131 telefon, sosyal medya, internet ve oyun kullan\u0131m\u0131n\u0131n denetim d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lsa da, resm\u00ee tan\u0131 kategorileri daha dard\u0131r. ICD-11, \u201cOyun Oynama Bozuklu\u011fu (Gaming Disorder)\u201dnu davran\u0131\u015fsal ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar s\u0131n\u0131f\u0131na eklemi\u015f ve tan\u0131 i\u00e7in denetim kayb\u0131, hayatta \u00f6nceli\u011fin oyuna kaymas\u0131 ve olumsuz sonu\u00e7lara ra\u011fmen s\u00fcrd\u00fcrme gibi \u00e7ekirdek \u00f6zelliklerle i\u015flevsellikte belirgin bozulma \u015fart\u0131n\u0131 en az 12 ay s\u00fcrelilikle birlikte aram\u0131\u015ft\u0131r.<br>DSM-5-TR ise \u0130nternet Oyun Oynama Bozuklu\u011funu daha fazla ara\u015ft\u0131rma gerektiren bir durum olarak listeler; y\u0131l i\u00e7inde 9 belirtiden 5\u2019i (zihinsel u\u011fra\u015f, yoksunluk, tolerans, kontrol kayb\u0131, etkinliklerden vazge\u00e7me, sorunlara ra\u011fmen s\u00fcrd\u00fcrme, ba\u015fkalar\u0131n\u0131 yan\u0131ltma, olumsuz duygular\u0131 gidermek i\u00e7in kullanma, riskli sonu\u00e7lar) gerekir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"is-style-alert-2 wp-block-paragraph\"><strong>\u00d6zetle: <\/strong>\u201cteknoloji ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201d \u015femsiye bir terimdir; resm\u00ee \u00e7er\u00e7eveler \u00f6zellikle <strong>oyun<\/strong> alan\u0131n\u0131 tan\u0131mlar. Ba\u015fka dijital davran\u0131\u015flar (sosyal medya, ak\u0131ll\u0131 telefon) i\u00e7in klinik literat\u00fcr <strong>\u201cproblemli kullan\u0131m\u201d<\/strong> kavram\u0131n\u0131 kullan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ne kadar yayg\u0131n ve hangi sonu\u00e7larla ili\u015fkili?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d6\u011frenciler \u00fczerinde y\u00fcr\u00fct\u00fclen 223 \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 i\u00e7eren 2023 tarihli bir meta-analiz, problemli internet kullan\u0131m\u0131n\u0131n depresyon, anksiyete ve yaln\u0131zl\u0131kla orta d\u00fczeyde pozitif ili\u015fkili oldu\u011funu; \u00f6znel iyi olu\u015fla ise negatif ili\u015fkili oldu\u011funu g\u00f6sterdi. <br>\u00dcniversite \u00f6\u011frencilerinde sosyal medya ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 inceleyen 51 \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131k derleme ise yakla\u015f\u0131k %18 d\u00fczeyinde bir birle\u015fik prevalansa i\u015faret etti (b\u00f6lgesel farkl\u0131l\u0131klarla). <br>Ak\u0131ll\u0131 telefon \u00f6zelinde yap\u0131lan meta-analiz bulgular\u0131 da problemli ak\u0131ll\u0131 telefon kullan\u0131m\u0131n\u0131n depresyon ve anksiyete belirtileriyle anlaml\u0131 bi\u00e7imde ili\u015fkili oldu\u011funu destekler. <\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Risk ve koruyucu etkenler<\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>D\u00fc\u015f\u00fck psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131k (rezilyans)<\/strong> ile problemli internet kullan\u0131m\u0131 aras\u0131nda <strong>negatif ili\u015fki<\/strong> bildirilmi\u015ftir (19 \u00e7al\u0131\u015fma; n\u224893.859).<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Fark\u0131ndal\u0131k (mindfulness)<\/strong> ile <strong>problemli ak\u0131ll\u0131 telefon kullan\u0131m\u0131<\/strong> aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi ele alan g\u00fcncel bir derleme, fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n koruyucu rol\u00fcne i\u015faret eden ancak y\u00f6ntemsel \u00e7e\u015fitlilik nedeniyle temkin gerektiren kan\u0131tlar sunar.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Klinik \u00e7er\u00e7eve: ICD-11 ve DSM-5-TR\u2019nin bize s\u00f6yledi\u011fi<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ICD-11\u2019e g\u00f6re oyun bozuklu\u011funda \u00fc\u00e7 \u00e7ekirdek \u00f6zellik (denetim kayb\u0131, \u00f6ncelik kaymas\u0131, olumsuz sonu\u00e7lara ra\u011fmen s\u00fcrd\u00fcrme) ve i\u015flev kayb\u0131 esast\u0131r; bu \u00f6zellikler en az 12 ay s\u00fcrmelidir (a\u011f\u0131r olgularda s\u00fcre k\u0131salabilir). <br>DSM-5-TR\u2019de internet oyun bozuklu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fctleri benzer alanlar\u0131 kapsar ancak ara\u015ft\u0131rma kategorisi olarak kalm\u0131\u015ft\u0131r. <br>Bu ayr\u0131m, klinisyenlerin teknoloji kullan\u0131m sorunlar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirirken i\u015flevsellik ve denetim boyutlar\u0131na odaklanmas\u0131n\u0131n \u00f6nemini g\u00f6sterir.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Belirtiler (klinikte s\u0131k g\u00f6r\u00fclen alanlar)<\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Denetim kayb\u0131, kullan\u0131m s\u00fcresini azaltamama<\/li>\n\n\n\n<li>Ya\u015fam\u0131n di\u011fer alanlar\u0131na (uyku, okul\/i\u015f, ili\u015fkiler) zarar verme<\/li>\n\n\n\n<li>Artan tolerans, yoksunluk belirtileri (huzursuzluk, sinirlilik)<\/li>\n\n\n\n<li>Olumsuz duygular\u0131 d\u00fczenlemek i\u00e7in teknolojiye ba\u015fvurma<br>Bu \u00f6r\u00fcnt\u00fcler \u00f6zellikle <strong>oyun<\/strong> i\u00e7in DSM-5-TR\u2019de a\u00e7\u0131k\u00e7a tan\u0131ml\u0131d\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Tedavide ne i\u015fe yar\u0131yor?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rastgele kontroll\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n a\u011f meta-analizine g\u00f6re bili\u015fsel-davran\u0131\u015f\u00e7\u0131 terapi (BDT) ve baz\u0131 \u00e7ok bile\u015fenli m\u00fcdahaleler, internet ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131\/Problemli kullan\u0131m belirtilerini azaltmada etkilidir.<br>Gen\u00e7lerde y\u00fcr\u00fct\u00fclen RKT\u2019leri toparlayan bir ba\u015fka sistematik derleme, farmakolojik olmayan m\u00fcdahalelerin (psikoe\u011fitim, BDT temelli yakla\u015f\u0131mlar, aile temelli \u00e7al\u0131\u015fmalar vb.) anlaml\u0131 iyile\u015fmeler sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirir.<br>2025\u2019te yay\u0131nlanan bir derleme ise egzersiz ile egzersiz+psikolojik m\u00fcdahalelerin internet ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 belirtilerinde klinik olarak anlaml\u0131 azalmalar \u00fcretebildi\u011fini g\u00f6sterir. <\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Dan\u0131\u015fan ve aileler i\u00e7in kan\u0131ta dayal\u0131 \u00f6neriler<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7ocuk\/ergenlerde <strong>aile temelli s\u0131n\u0131rlar<\/strong> ve ortak plan (ev i\u00e7i kurallar, \u015feffaf zaman \u00e7izelgeleri) klinik izlemle birlikte daha etkilidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Dijital davran\u0131\u015f g\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc<\/strong> tutarak tetikleyicileri belirleyin; <strong>uyaran kontrol\u00fc<\/strong> (bildirim kapatma, cihaz\u0131 yatak odas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda tutma) uygulay\u0131n. Bu stratejiler BDT paketlerinde standart bile\u015fenlerdir. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Davran\u0131\u015fsal aktivasyon<\/strong>: \u00e7evrimd\u0131\u015f\u0131, \u00f6d\u00fcllendirici aktiviteleri (spor, sosyal etkile\u015fim, hobi) haftal\u0131k plana ekleyin; egzersiz temelli yakla\u015f\u0131mlar\u0131n destekleyici etkileri vard\u0131r. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Fark\u0131ndal\u0131k temelli pratikler<\/strong>, d\u00fcrt\u00fc anlar\u0131nda \u201cdur-farket-y\u00f6nlendir\u201d becerilerine yard\u0131mc\u0131 olabilir; mevcut kan\u0131tlar umut vericidir ancak y\u00f6ntemsel tutarl\u0131l\u0131\u011fa ihtiya\u00e7 vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Not:<\/strong> Bu i\u00e7erik bilgilendirme ama\u00e7l\u0131d\u0131r; klinik de\u011ferlendirme ve tedavi i\u00e7in ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 profesyoneline ba\u015fvurunuz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Teknoloji ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 nedir, belirtileri ve tedavisi neler? ICD-11\/DSM-5-TR \u00e7er\u00e7evesinde bilimsel kan\u0131tlara dayal\u0131 bir rehber. Teknoloji&#46;&#46;&#46;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1010,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[22,26,24,23,20,21,25,18],"class_list":["post-223","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog","tag-akilli-telefon-bagimliligi","tag-bdt","tag-belirtileri","tag-internet-bagimliligi","tag-klinik-bakis","tag-oyun-bagimliligi","tag-tedavisi","tag-teknoloji-bagimliligi"],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mehmetyalcin.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/223","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mehmetyalcin.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mehmetyalcin.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetyalcin.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetyalcin.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=223"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/mehmetyalcin.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/223\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1008,"href":"https:\/\/mehmetyalcin.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/223\/revisions\/1008"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetyalcin.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1010"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mehmetyalcin.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=223"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetyalcin.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=223"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetyalcin.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=223"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}